Khởi kiện là bước cuối cùng trong thu hồi nợ, không phải bước đầu. Phần lớn khoản nợ được giải quyết trước khi nộp đơn — và chính hồ sơ bạn xây dựng trước đó sẽ quyết định thắng thua nếu phải ra toà.
Bước 1 — xác định khoản nợ
Trước hết, làm rõ bốn việc: khoản nợ phát sinh từ hợp đồng hay hoá đơn nào, số tiền chính xác còn nợ, hợp đồng có cho tính lãi và chi phí thu hồi không, và thời hiệu khởi kiện đã hết chưa. Tại Queensland, thời hiệu với khoản nợ hợp đồng thông thường là sáu năm kể từ khi quyền khởi kiện phát sinh. Quá hạn thì thường không thể đòi qua toà, bất kể khoản nợ có thật đến đâu.
Cũng cần xác định bên nợ về mặt pháp lý là ai. Rất nhiều vụ kiện bị nhắm vào một tên thương mại vốn không phải pháp nhân, hoặc vào cá nhân giám đốc trong khi hợp đồng lại ký với công ty.
Bước 2 — thư yêu cầu thanh toán
Một thư yêu cầu soạn đúng cách nêu rõ khoản nợ, căn cứ phát sinh, số tiền gồm cả lãi, một thời hạn rõ ràng, và hậu quả nếu không thanh toán. Nhiều khoản nợ được trả ngay ở bước này, đơn giản vì lá thư cho thấy chủ nợ có hồ sơ đầy đủ và làm nghiêm túc.
Thư từ luật sư còn tạo ra một văn bản bạn có thể trình trước toà sau này. Ngược lại, những lời đe doạ không thể thực hiện hợp pháp sẽ tạo rắc rối cho chính bạn chứ không phải cho bên nợ.
Bước 3 — thương lượng
Một lộ trình trả nợ thực sự được thực hiện thường có giá trị hơn một bản án không thi hành được. Nếu đồng ý trả góp, hãy ghi thành văn bản: số tiền, các mốc ngày, hậu quả khi vi phạm, và thoả thuận đó là thanh toán dứt điểm hay chỉ tạm dừng việc thu hồi.
Bước 4 — chọn đúng cơ quan giải quyết
Tại Queensland, vụ việc đi đến nơi khác nhau tuỳ giá trị và tính chất:
- QCAT — tranh chấp nợ dân sự nhỏ đến 25.000 đô, nhanh và rẻ hơn, hạn chế quyền có luật sư đại diện
- Toà Sơ thẩm (Magistrates Court) — tranh chấp đến 150.000 đô
- Toà Quận (District Court) — trên 150.000 đến 750.000 đô
- Toà Tối cao (Supreme Court) — trên 750.000 đô
Khi bên nợ là công ty và khoản nợ không bị tranh chấp, yêu cầu thanh toán theo luật (statutory demand) theo Corporations Act là một hướng riêng và rất mạnh: không tuân thủ trong thời hạn luật định sẽ tạo ra suy đoán mất khả năng thanh toán. Cách này không phù hợp khi khoản nợ đang bị tranh chấp thật sự, và dùng sai có thể rất tốn kém.
Bước 5 — những câu hỏi thực tế
Trước khi nộp đơn, hãy trả lời thành thật:
- Bên nợ còn tài sản hay thu nhập để trả bản án không?
- Công ty còn hoạt động không, và đã bị chủ nợ khác siết chưa?
- Chi phí kiện tụng và thi hành án có vượt quá số tiền thực tế thu hồi được không?
- Có tranh chấp thật sự về hàng hoá, dịch vụ không — điều sẽ biến vụ đòi nợ thành một phiên xử tranh tụng?
Bản án không phải là tiền. Đó là quyền theo đuổi tiền, qua các bước thi hành án — trích lương hoặc tài khoản ngân hàng, kê biên và bán tài sản, hoặc yêu cầu phá sản, giải thể — mỗi bước lại tốn thêm chi phí.
Phòng ngừa cho lần sau
- Điều khoản giao dịch bằng văn bản, được chấp nhận trước khi bắt đầu công việc, có thời hạn thanh toán và điều khoản lãi
- Kiểm tra tín dụng, và với khoản lớn thì yêu cầu bảo lãnh của giám đốc
- Xuất hoá đơn ngay, và quy trình nhắc nợ bắt đầu từ ngày thứ bảy chứ không phải ngày thứ chín mươi
- Với bên bán hàng trả chậm: cân nhắc đăng ký quyền lợi bảo đảm trên hệ thống PPSR trước khi giao hàng
Chỉ là thông tin chung. Bài viết trình bày pháp luật ở mức tổng quát, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp của bạn. Các thời hạn rất chặt và quy định có thể thay đổi. Gọi BNE Lawyers 0423 007 888 để trao đổi bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.